تقابل آمریکا و رژیم ایران بار دیگر وارد مرحلهای شده که فاصله میان «تنش کنترل شده» و «جنگ گسترده» در آن به شکل محسوسی کاهش یافته است. ازسرگیری حملات آمریکا به اهداف سپاه پاسداران در محدوده تنگه هرمز و پاسخهای موشکی به مواضع آمریکا در منطقه، عملا چرخهای از اقدام و واکنش را دوباره فعال کرده است.
یک کارشناس امور بینالملل در گفتگو با الجزیره تأکید کرد که ترامپ اکنون بر این باور است که در تنگه هرمز دست بالا را دارد و به همن دلیل هیچگونه چالشی را در برابر اقتدار خود برنمیتابد.
ماشاءالله شمسالواعظین، عضو شورای اطلاع رسانی دولت پزشکیان نیز به الجزیره گفت: به نظر میرسد دوران «نه جنگ، نه صلح» تمام شده و آمریکا پس از تأمین سلاح تصور کرده میتواند دوباره از فاز اقتصادی وارد فاز نظامی شود، از همین رو عملیات آزاردهندهاش را از سر گرفته است.
اکنون تنگه هرمز به مهمترین نقطه اصطکاک دو طرف تبدیل شده است. این آبراه دیگر فقط یک اهرم سیاسی در مذاکرات نیست و به بخشی از میدان تقابل مستقیم تبدیل شده است. داده های منتشرشده درباره تردد کشتیها نیز نشان میدهد رفت و آمد از این مسیر همچنان بسیار پایین تر از سطح پیش از جنگ است.
مسئله مهم تر اما آینده این روند است. آیا هنوز فرصت یک توافق سیاسی وجود دارد یا دو طرف عملا وارد مسیری شدهاند که مقصد آن جنگی بزرگتر خواهد بود؟
علی بیگدلی، تحلیلگر و استاد مسائل بین الملل در تهران با اشاره به تنشهای اخیر گفت: آمریکاییها دیپلماسی چندضلعی در پیش گرفتهاند که همین دیپلماسی چندضلعی ما را نیز از برخورد یک جانبه باز میدارد. آمریکا از یک سو حمله نظامی میکند، از سوی دیگر فشار اقتصادی وارد میکند و همزمان در تلاش است کشورهای اروپایی و آسیایی را درگیر ماجرای ایران و به ویژه تنگه هرمز کند. تقابل با آمریکا به مبهمترین حالت خود رسیده است. ادامه مسیری که همزمان فشار اقتصادی و نظامی بر دوش ما باشد، شرایط را بسیار سخت خواهد کرد.
وی افزود: آمریکاییها معمولا وقتی میبینند هزینه یک جنگ بالا رفته است، تلاش می کنند بخشی از آن هزینه را به متحدان خود منتقل کنند. امروز نیز میتوان چنین الگویی را مشاهده کرد. واشنگتن نمیخواهد تمام بار سیاسی، اقتصادی و نظامی تقابل با ایران را به تنهایی بر دوش بکشد. به همین دلیل است که آمریکاییها سعی کردهاند برای اعمال فشار بر ایران یک ائتلاف منطقه ای هم شکل دهند. هرچه تعداد کشورهایی که در این روند مشارکت میکنند افزایش پیدا کند، فشار بر ایران نیز چندلایه تر خواهد شد. مسئله اروپا را نیز باید جدی بگیریم. اگر اروپا راضی شود به شکل نظامی وارد مناقشه شود، شرایط بسیار خطرناک خواهد شد. ورود اروپا به معنای تغییر ماهیت درگیری است. در آن صورت دیگر با یک تقابل عمدتا دوجانبه مواجه نیستیم.
این استاد دانشگاه گفت: مشکل امروز این است که هیچ طرفی تصویر روشنی از پایان این مسیر ندارد. آمریکا حمله میکند، ایران پاسخ میدهد و بعد دوباره آمریکا واکنش نشان میدهد. در چنین شرایطی امکان محاسبه اشتباه بسیار بالا میرود. ممکن است یک طرف تصور کند حملهاش محدود و کنترل شده است، اما طرف مقابل آن را عبور از یک خط قرمز تلقی کند. همین مسئله میتواند سطح درگیری را در مدت کوتاهی افزایش دهد. به همین دلیل من معتقدم شرایط فعلی بسیار مبهم است. نه میتوان گفت دو طرف به سمت توافق حرکت میکنند و نه میتوان گفت تصمیم قطعی برای جنگ تمام عیار گرفته شده است. خطر دقیقا در همین وضعیت خاکستری قرار دارد.
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی با اشاره به احتمال تشدید درگیریها گفت: این احتمال وجود دارد که در هفتههای آینده حملات سنگین تری در تنگه هرمز رخ دهد. تنگه هرمز امروز یکی از مهم ترین اهرمهای ایران در برابر آمریکاست. اما نباید تصور کنیم این اهرم برای همیشه به همین شکل باقی میماند. آمریکاییها نیز در حال برنامه ریزی برای کاهش اثرگذاری این ابزار هستند. مشکل مهم دیگر، خطر اشتباه محاسباتی است. ممکن است یک حمله در نقطهای انجام شود که طرف مقابل آن را بسیار حساس تلقی کند و پاسخ شدیدتری بدهد. شرایط را نمیتوان چندان خوشبینانه تحلیل کرد و متاسفانه احتمال وقوع جنگ گسترده بالا است.
فیلم زیر: بحران آفرینی رژیم در خلیج فارس در روزهای پایانی عمرش
www.youtube.com/watch?v=7uVO8aIgB9M
