اتحادیه اروپا با درخواست ایالات متحده مبنی بر به تعویق انداختن ۲۴ ساعته انتشار تصاویر ماهوارهایِ مربوط به بخشهایی از منطقه خلیج فارس (از جمله دریای عمان و مسیرهای دریایی منتهی به تنگه هرمز) که توسط برنامه «کوپرنیکوس» (Copernicus) تهیه شدهاند، موافقت کرد. این اقدامِ استثنایی، انحرافی موقت از سیاست «دادههای باز» (open-data) محسوب میشود که این برنامه اروپاییِ پایش زمین اتخاذ کرده است.
تصمیمِ اتخاذشده توسط شورای اتحادیه اروپا نشان میدهد که این اقدام، دادهها و تصاویر ثبتشده توسط ماهوارههای «سنتینل-۱» (Sentinel-1) و «سنتینل-۲» (Sentinel-2) را در بر میگیرد و در پیِ یادداشت دیپلماتیک ایالات متحده — که در تاریخ ۲۶ مه و در چارچوب سازوکار «واکنش به تهدیدات فضایی» اتحادیه اروپا ارائه شد — صورت گرفته است.
این تصمیم، یک منطقه جغرافیایی در خلیج عمان را تعریف میکند – که با مختصاتی شامل خطوط کشتیرانی کلیدی به و از تنگه هرمز، یکی از استراتژیکترین گذرگاههای دریایی جهان، مشخص میشود – در بحبوحه تشدید تنشهای امنیتی و نظامی مرتبط با بنبست بین ایالات متحده و رژیم ایران.
شورای اتحادیه اروپا تأیید کرد که این تأخیر برای جلوگیری از سوءاستفاده دولتها یا بازیگران غیردولتی از محصولات برنامه کوپرنیک به شیوهای که میتواند منافع اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن یا متحدان آنها در منطقه را تهدید کند، ضروری است.
کمیسیون اروپا اعلام کرد که این برنامه بر پایه اصل دسترسی آزاد و رایگان به دادهها فعالیت میکند، اما تأکید ورزید که مقررات موجود، اعمال محدودیت در موارد مرتبط با مسائل امنیتی را مجاز میدانند.
این تصمیم به عنوان اقدامی فنی و احتیاطی با هدف کاهش خطرات امنیتی احتمالی توصیف شد و خاطرنشان گردید که اقدامات مشابهی توسط سایر اپراتورهای ماهوارهای نیز اجرا میشود.
تأمین امنیت تنگه هرمز؛ اولویت ایالات متحده
به گفته دیپلماتهای اروپایی و منابع آگاه که *آکسیوس* به آنها اشاره کرده است، واشنگتن و لندن قصد دارند هفته آینده نشستی در سطح بالا در پایتخت بریتانیا برگزار کنند تا در مورد تشکیل احتمالی یک ائتلاف بینالمللی با وظیفه حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز بحث کنند.
تأمین امنیت تنگه هرمز یکی از اهداف راهبردی کلیدی ایالات متحده است؛ واشنگتن احیای روند عادی کشتیرانی تجاری را برای کاهش پیامدهای تنش با ایران و ایجاد ثبات در بازارهای جهانی نفت و انرژی، امری حیاتی میداند.
در همین راستا و به گزارش «اکسیوس»، ایالات متحده در حال پیگیری و تکمیل رایزنیهایی است که بریتانیا و فرانسه طی ماههای اخیر با کشورهای مختلف پیرامون تشکیل یک نیروی دریایی بینالمللی برای تأمین امنیت این تنگه انجام دادهاند.
این اقدام در پی دو هفته تنش فزاینده انجام میشود که در آن کشتیها هدف قرار گرفتند و ایالات متحده حملات روزانهای را علیه اهداف نظامی در ایران در سواحل جنوبی این کشور آغاز کرد.
برخی از مقامات دفاعی ایالات متحده معتقدند که حملات اخیر آمریکا توانمندیهای رژیم ایران در مجاورت این تنگه را بهشدت تضعیف کرده است؛ این در حالی است که دیگر مقامات هشدار میدهند تهران همچنان قادر به حمله به شناورها در این منطقه است.
ماهیت مشارکت کشورهای متقاضیِ سازماندهی مجدد کشتیرانی در تنگه هرمز متفاوت است و طیفی از اقدامات را در بر میگیرد؛ از تأمین ناوهای جنگی، تجهیزات مینروبی و پشتیبانی لجستیکی گرفته تا ارائه اطلاعات حیاتی و دادههای فنیِ مورد نیاز برای موفقیت این مأموریت که رسماً ماهیتی تدافعی (و نه تهاجمی) برای آن تعریف شده است.
مأموریت این ائتلاف دریایی جدید بر مجموعهای از اهداف مشخص متمرکز است که مهمترین آنها عبارتاند از:
اسکورت کشتیهای تجاری و نفتکشها هنگام عبور از تنگه هرمز، با هدف اطمینانبخشی به شرکتهای کشتیرانی و کاهش مخاطرات امنیتی.
پاکسازی مینهای دریایی و بقایای عملیاتهای رزمی که میتوانند مانع از ایمنی و سلامت کشتیرانی شوند.
تأمین امنیت کریدورهای دریایی و جلوگیری از هرگونه حمله، توقیف یا درگیری که بتواند بار دیگر جریان کشتیرانی را مختل کند.
کمک به ثبات بازارهای جهانی انرژی، با توجه به اینکه پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از این تنگه عبور میکرد.
