بیشاز ۷۰ معترض دیماه در زندان اصفهان به اعدام محکوم شدهاند؛ دستکم ۲۶ نفر در آستانه اجرای حکم
بیش از ۷۰ نفر از بازداشتشدگان در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در زندان مرکزی اصفهان به اعدام محکوم شدهاند که ۲۶ نفر از آنان را به سلولهای انفرادی و سوئیتهای قرنطینه پیش از اجرای حکم منتقل کردهاند. سازمان حقوق بشر ایران هویت ۳۱ نفر از این زندانیان را احراز کرده است، که درمیان آنان دستکم سه تبعه افغانستان شناسایی شدهاند و یک نفر که هنگام وقوع اتهام انتسابی کمتر از ۱۸ سال سن داشته است. همچنین، بهنظر میرسد سن سه معترض دیگر نیز هنگام وقوع اتهام انتسابی زیر ۱۸ سال بوده که سازمان حقوق بشر ایران در حال راستیآزمایی این موضوع است.
پیش از این دستکم پنج معترض که در ارتباط با اعتراضات دیماه بازداشت شده بودند، در زندان مرکزی اصفهان اعدام شدهاند. صدها معترض دیگر نیز در ایران در معرض خطر صدور حکم اعدام قرار دارند.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در این رابطه گفت: «وجود بیش از ۷۰ معترض محکوم به اعدام در یک زندان نشان میدهد که شمار واقعی احکام اعدام صادر شده برای معترضان در سراسر کشور بهمراتب بیش از برآوردهای پیشین است. ما عمیقاً نگرانیم که مقامهای جمهوری اسلامی از شعلهورشدن دوباره جنگ سوءاستفاده کنند و درحالیکه توجه جامعه بینالملل به جای دیگری معطوف شده است، این اعدامها را به اجرا بگذارند. تنها راه جلوگیری از موج دیگری از اعدامها، تداوم فشار قاطع و مؤثر جامعه جهانی بر جمهوری اسلامی است.»
بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، در حال حاضر بیش از ۷۰ معترض در زندان مرکزی اصفهان (دستگرد) در صف اعدام قرار دارند. این معترضان اهل شهرهای اصفهان، ممسنی، شهرضا و خمینیشهرند و در بندهای ۲، ۳، ۵ و ۸ این زندان نگهداری میشوند. ۱۴ نفر از این معترضان که در پروندهای موسومبه «میدان علیخانی» به اعدام محکوم شده بودند، به سلولهای انفرادی پیش از اجرای حکم منتقل شدهاند و در خطر قریبالوقوع اجرای حکم اعدام قرار دارند. جزئیات بیشتر درباره این پرونده در ادامه گزارش آمده است.
یک منبع آگاه به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «۱۲ معترض دیگر نیز در حال حاضر در سوئیتهای قرنطینه بهسر میبرند که هر یک ۳ تا ۴ نفر را در خود جای میدهد. به آنان گفتهاند که احکام اعدامشان بهزودی اجرا خواهد شد، در الیکه حکم اعدام پنج نفر از این افراد هنوز حتی در دیوان عالی کشور نیز تأیید نشده است.»
در دو بند از این زندان، زندانیان در اعتراض به برنامهریزی برای اجرای احکام اعدام دست به اعتصاب غذا زدهاند، اما بنابر اطلاع منابع سازمان حقوق بشر ایران، «در پی فشارها و تهدیدهای شدید مسئولان زندان، زندانیان ناچار شدند اعتصاب غذای خود را بشکنند و این اعتراض بهطور ناگهانی پایان یافت».
خانوادههای این معترضان نیز همچنان تحت تهدید و فشار قرار دارند تا درباره وضعیت و پرونده عزیزانشان اطلاعرسانی نکنند.
سازمان حقوق بشر ایران تاکنون هویت ۳۱ نفر از بیش از ۷۰ معترض را شناسایی کرده است که مشخصات آنان در ادامه این گزارش آمده است.
مهران سیدزاده یکی از معترضانی است که هماکنون در این زندان با خطر اجرای حکم اعدام روبهرو است. او به همراه برادر ناتنیاش در منزل بازداشت شد. یک منبع آگاه به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «زمانی که مأموران امنیتی برای بازداشت مهران به خانه آنان یورش بردند، او هنگام تلاش برای فرار، یکی از مأموران را از پلهها به پایین هل داد که در نتیجه آن مأمور دچار ضربه مغزی شد.»
مهران در دوران بازداشت، به مدت سه ماه در بیخبری مطلق، بدون امکان تماس با دنیای خارج نگهداری شد و برای گرفتن اعترافات اجباری علیه خود تحت شکنجه قرار گرفت؛ بهگونهای که دست راستش و دو دندانش نیز شکست. او در نهایت بدون دسترسی به وکیل محاکمه شد. شعبه یک دادگاه انقلاب اصفهان او را به اتهام مشارکت در کشته شدن دو بسیجی در جریان اعتراضات دیماه به اعدام محکوم کرد؛ حکمی که دیوان عالی کشور نیز آن را تأیید کرده است. مشخص نیست که آیا به دلیل مقاومت در برابر بازداشت، پرونده جدیدی علیه مهران تشکیل شده است یا نه.
افشار شاهاحمدی، ایمان شفایی و صدرالدین احمدزاده سه شهروند افغانستان، ۲۰ دیماه بازداشت شدند. این سه نفر به مدت ۴۰ روز در بازداشتگاه وزارت اطلاعات در بیخبری مطلق از تماس با دنیای خارج محروم بودند. آنان به اتهام مشارکت در آتش زدن یک کلانتری به اعدام محکوم شدهاند.
یک منبع آگاه به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «افشار و ایمان به همراه خانوادههایشان در اصفهان زندگی میکردند و صدرالدین برای کار به ایران آمده بود. ایمان پیش از بازداشت به بیماری تنفسی مبتلا بود که در جریان بازجوییها تشدید شد. مأموران در تمام این مدت هیچگونه خدمات درمانی در اختیار او قرار ندادند و برای همین به آسم شدید مبتلا شد. او همچنان از دسترسی به مراقبتهای پزشکی محروم است.»
سازمان حقوق بشر ایران ۱۰ اردیبهشتماه سالجاری نام ۱۴ معترض دیگر را که در این زندان با خطر اجرای حکم اعدام روبهرو بودند، منتشر کرد که عبارتاند از:
منصور جعفری (۱۷ ساله)، شاهین سلیمانی (۲۳ ساله)، حسین قلعهبیگی (۲۲ ساله)، رضا موذنی (۲۳ ساله)، یاسر مختاری (۲۳ ساله)، مسلم حیدری (۳۰ ساله)، رمضان اسدی، ابوالفضل هاشمیان، دانیال هارونی، نوید شیرانی، سیدرضا حسنلو، داوود امینزاده، مبین سلطانی و پژمان حقیقی.
پرونده «میدان علیخانی»
در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، میدان علیخانی اصفهان یکی از کانونهای اعتراضات بود. مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردند که در ۱۸ دیماه، چهار نفر از نیروهای امنیتی کشته شدهاند. بر بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، در ارتباط با کشته شدن این چهار نیروی امنیتی، در ابتدا ۶۲ نفر بازداشت شدند و بین یک تا سه ماه تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفتند.
یک منبع آگاه به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «بسیاری از متهمان این پرونده حتی از یک محاکمه استاندارد نداشتند. جلسات دادگاه از داخل زندان و از طریق تماس تلفنی یا تصویری برگزار شد، بدون اینکه هیچ وکیلی، حتی وکیل تسخیری، در کنار آنان حضور داشته باشد. متهمان در اتاقی با حضور دو مأمور قرار داشتند و قاضی آن طرف خط بود. احکام بیشتر آنان نیز در شعبههای ۹ و ۳۹ دیوان عالی کشور تأیید شده است.»
در ۲۸ تیرماه، رسانههای حکومتی از اجرای حکم اعدام عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، شهروند افغانستان، در ارتباط با وقایع آن شب خبر دادند. در این گزارشها آمده بود که برای ۱۶ نفر در این پرونده کیفرخواست صادر شده است. سازمان حقوق بشر ایران تاکنون هویت ۱۳ نفر از دیگر متهمان این پرونده را احراز کرده است. هویت چهاردهمین متهم تا زمان نگارش این گزارش مشخص نشد.
این ۱۴ معترض به سلولهای انفرادی منتقل شدهاند و بنابر اطلاع منابع آگاه سازمان حقوق بشر ایران، «برخی از آنان موفق به آخرین ملاقات با خانوادههای خود شدهاند»
مشخصات ۱۳ معترض این پرونده به شرح زیر است:
۱- علیرضا رئیسی، ۲۲ ساله، اهل اصفهان.
۲- علیرضا سپاهی، ۲۵ ساله، اهل اصفهان. او ساعت ۲ بامداد ۲۰ دیماه، پس از یورش نیروهای امنیتی به منزلش، بازداشت شد. علیرضا هنگام تلاش برای فرار از ناحیه پا هدف گلوله قرار گرفت و سپس نیروهای امنیتی او را بازداشت کردند. مادرش نیز بازداشت شد. او به سه فقره حکم اعدام محکوم شده است.
۳- ابوالفضل سپاهی، ۲۳ ساله، اهل اصفهان. او پسرعموی علیرضا سپاهی است و به سه فقره حکم اعدام محکوم شده است.
۴- امیرحسین ملکی، ۲۰ ساله، اهل اصفهان.
۵- ابوالفضل ابراهیمی، ۱۸ یا ۱۹ ساله، اهل اصفهان. احتمالاً در زمان وقوع اتهام انتسابی هنوز به ۱۸سالگی نرسیده بود. سازمان حقوق بشر ایران در حال راستیآزمایی این موضوع است.
۶- امیرحسین ابراهیمی، ۲۰ ساله، اهل روستای انالوجه در استان اصفهان.
۷- شروین باقریان، ۱۸ یا ۱۹ ساله، اهل اصفهان. حکم او هنوز در دیوان عالی کشور تأیید نشده است. رسانههای حکومتی ۳ بهمنماه بخش کوتاهی از بازجویی شروین را پخش کردند. براساس برخی گزارشها، او هنگام وقوع اتهام انتسابی کمتر از ۱۸ سال داشته است. موضوعی که سازمان حقوق بشر ایران در حال راستیآزمایی آن است.
۸- علیرضا دشتی، ۲۰ ساله، اهل اصفهان.
۹- قائم حسینی، ۲۱ ساله، اهل اصفهان.
۱۰- جواد طالبپور، اهل خمینیشهر. حکم او هنوز در دیوان عالی کشور تأیید نشده است. سازمان حقوق بشر ایران ۱۰ اردیبهشتماه او را بهعنوان یکی از معترضان در معرض خطر اجرای حکم اعدام معرفی کرد.
۱۱- مهدی اسکندری، ۲۸ ساله، اهل اصفهان. حکم او هنوز در دیوان عالی کشور تأیید نشده است. سازمان حقوق بشر ایران ۱۰ اردیبهشتماه او را بهعنوان یکی از معترضان در معرض خطر اجرای حکم اعدام معرفی کرد.
۱۲- حسین صفری، ۲۸ ساله، اهل اصفهان.
۱۳- سپهر هونجانی، ۱۷ یا ۱۸ ساله، اهل اصفهان. براساس گزارشهای موجود، سپهر هنگام وقوع اتهام انتسابی کمتر از ۱۸ سال داشت؛ سازمان حقوق بشر ایران در حال راستیآزمایی آن است.
سایر معترضانی که در ارتباط با این پرونده بازداشت شدهاند، به حبسهایی بین پنج تا ده سال محکوم شدهاند.
اعدام عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی
سازمان حقوق بشر ایران اطلاعات بیشتری درباره عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی که روز ۲۸ تیر در این زندان اعدام شدند، به دست آورده است.
عرفان، ۱۸ ساله، اهل اصفهان بود. گلمحمد، ۲۳ ساله و اهل هرات افغانستان، در کودکی همراه خانوادهاش به اصفهان مهاجرت کرده بود. عرفان حدود دو ماه در بازداشت نهادهای اطلاعاتی اصفهان در بیخبری مطلق بهسر برد.
یک منبع آگاه به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «هر دو معترض نخستین بار در شعبه یک دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست قاضی براتی محاکمه شدند؛ جلسهای که تنها حدود ۱۰ دقیقه طول کشید. عرفان در برابر قاضی درباره شکنجههایی که متحمل شده بود توضیح داد، اما قاضی هیچ توجهی به دفاعیات او نکرد و همانجا گفت که یک بار اعدام برای کسی که یک عضو بسیج را کشته باشد، کافی نیست و چنین فردی باید سه یا چهار بار اعدام شود.»
عرفان و گلمحمد به اعدام محکوم شدند، اما بهگفته منابع سازمان حقوق بشر ایران، «حکم اعدام عرفان دو بار نقض شد و قرار بود به ۱۵ سال حبس کاهش یابد. با این حال، مأموران امنیتی عامدانه در روند پرونده مداخله کردند و آن را برای صدور رأی مجدد به شعبهای همعرض ارجاع دادند تا حکم اعدام دوباره صادر شود. در نهایت نیز شعبه نهم دیوان عالی کشور این حکم را تأیید کرد.»
این منبع درباره شب پیش از اعدام این دو گفت: «از ساعت ۱۲ شب تا ۵ صبح، خانوادههای عرفان و گلمحمد مقابل درِ زندان بودند. دو مأمور بهصراحت به خانواده گلمحمد دروغ گفتند که اعدام انجام نخواهد شد و از آنان خواستند به خانه بازگردند. با اینحال، هر دو خانواده همچنان مقابل زندان ماندند و در انتظار دریافت خبری بودند. در نهایت، مسئولان زندان از ارائه هرگونه اطلاعات به آنان خودداری کردند و خانوادهها ناچار شدند به خانه برگردند. اندکی بعد، با خانوادهها تماس گرفتند و خبر دادند که اعدامها اجرا شده است.»
از میان ۲۳ معترضی که در ارتباط با اعتراضات دیماه اعدام شدند، پنج نفر در زندان مرکزی اصفهان به دار آویخته شدند: ساسان آزادوار، عرفان کیانی، محمدامینی دهاقانی، عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی. همچنین عباس اکبری فیضآبادی نیز در مکانی اعلامنشده در استان اصفهان اعدام شد.
