حلزونهای اسباب بازی که با یک نخ دنبال صاحبانشان در نقش جهان اصفهان کشیده میشوند، نمادی از اعتراض جوانان اصفهانی به محدودیتهای گرداندن حیوانات خانگی است (فیلم زیر). نمادی که ظاهرا به شوخی در این شهر شیوع پیدا کرده اما بعید نیست به سرعت به سایر نقاط کشور هم کشیده شود. رویداد۲۴ در این گزارش نشان داده استفاده از اشیا به عنوان نماد در اعتراضات مدنی در تمام دنیا کاربرد داشته است.
ظاهرا در هفتههای اخیر اصفهانیها دست به یک اعتراض سکوت زدهاند و یک اسباببازی را به نماد اعتراض تبدیل کردهاند. برخی رسانهها از شیوع حلزونهای اسباببازی در معابر شهر خبر دادهاند و پرسوجوهای رسانهای به این نتیجه رسیده پس از برخوردها با گرداندن حیوانات خانگی، گروهی از جوانان در اصفهان در اعتراض در معابر شهری حلزونهای اسباببازی به دنبال خود میکشند. انتشار تصاویر «حلزون گردانی در اصفهان» واکنشهای متعددی در شبکههای اجتماعی به دنبال داشته است. برخی فعالان رسانهای اصولگرا، این رفتار اصفهانیها را به دیده تحقیر نگریستهاند.
اینکه آیا چنین رفتاری در شهر اصفهان به «ممنوع الحلزون» شدن مردم شهر منتهی میشود یا مسئولان را نسبت به رفتارشان با حیوانات خانگی پاسخگو خواهد کرد، سوال این گزارش نیست. استفاده از اشیا به عنوان نماد در اعتراضات مدنی در تمام دنیا کاربرد داشته و بعضا نهادهای حاکمیتی را مجبور به عقبنشینی کردهاند.
یافتن دلایل اعتراض به یک بیعدالتی آشکار عموما کار سختی نیست. معترض میخواهد به یک رفتار غلط پایان دهد یا راهی پیدا کند که وجدان عمومی را نسبت به بروز بیعدالتی قلقلک بدهد، اما گاهی رسیدن به هدف چندان راحت نیست؛ عاملان بیعدالتی از جایشان جم نمیخورند و اعتراض به رفتار آنها میتواند مخاطرهآمیز باشد.
برای اعتراض در چنین شرایطی، بهترین راه انتخاب یک نماد است. اما آیا استفاده از نمادها فایدهای دارد؟ پاسخ به این سوال چندان سر راست نیست. برخی میگویند معتقدند فارغ از تبعات یک اعتراض، ذات اعتراض کردن یعنی «ما نمیتوانیم ساکت بمانیم» در نتیجه انتخاب سکوت به عنوان روش اعتراض منطقی نیست و به خطر افتادن جان در راه اعتراض به بیعدالتی، خود یک امر اخلاقی است فارغ از اینکه اعتراض جواب بدهد یا ندهد. اما جریان مقابل میگویند هیچکس به لحاظ اخلاقی نباید ملزم به به خطر انداختن جانش باشد مگر اینکه چنین مخاطرهای بیشک ختم به نتیجه بشود. در نتیجه هر ابزاری باید در خدمت هدف باشد و اگر سکوت میتواند نتیجهبخش باشد، پس چرا سکوت را به عنوان ابزار انتخاب نکنیم؟
شاید یکی از شبیهترین اقدامات اعتراضی در جهان به عملیات اصفهانیها، اعتراضات دموکراسی خواهان تایلند در سال ۲۰۲۰ باشد. معترضان تایلندی ابتدا به شوخی و بعد به عنوان یک نماد، اردکهای پلاستیکی بادی زرد رنگ را در دست گرفتند. بعد از اینکه پلیس به معترضان حمله کرد و تصاویر اردکهای کتک خورده در شبکههای اجتماعی وایرال شد، معترضان این بار با پلاکاردهایی که شجاعت اردکها را میستود و شعار «سرکوب اردکها و مردم را متوقف کنید» به خیابانها برگشتند.
