جمهوری اسلامی؛ بازگشت "محور شرارت" به سیاست خارجی آمریکا؟

وزارت امور خارجه آمریکا با انتشار گزارش سالانه درباره تروریسم با نسبت دادن اصلی ترین حامی تروریسم در جهان به جمهوری اسلامی اعلام کرد که رژیم ایران فعالیت‌های تروریستی و غیرقانونی گسترده‌ای در سراسر جهان داشته است.

در این گزارش همچنین آمده است که رژیم ایران در منطقه نیز از طریق نیرو‌های نیابتی و گروه‌های شریک مانند حزب‌الله و حماس از اقدامات تروریستی در بحرین، عراق، لبنان، سوریه و یمن حمایت کرده است.

این گزارش با اعلام ارتباط حکومت ایران با گروه تروریستی القاعده، می افزاید: مقامات ارشد القاعده همچنان در ایران اقامت دارند و با دیگر عوامل القاعده در این کشور در ارتباط هستند و همکاری می‌کنند.

در همین حال گفته می شود باور های دوران جورج دابلیو بوش به خصوص در مورد اصطلاح مطرح شده از سوی او یعنی “محور شرارت” بار دیگر در محافل سیاست خارجی امریکا در حال رونق گرفتن است.

جورج دابلیو بوش در سخنرانی‌ای در سال ۲۰۰۲ میلادی هشدار داد و اظهار داشت که ایالات متحده باید با “محور شرارت” جدیدی که جهان را تهدید می‌کند روبرو شود. این چرخش گفتمانی، باعث برجای گذاشتن میراثی بحث برانگیز از سیاست خارجی دوره بوش شد اما اگر فکر می‌کردید واشنگتن آن دوره و آن تغییر گفتمانی را برای همیشه پشت سر گذاشته در اشتباه هستید.

فارین پالسی در مطلبی پس از این توضیح نوشت: با گذشت بیش از دو دهه “محور شرارت” دوباره در منوی غذا‌های انتخابی دستگاه سیاست خارجی امریکا قرار گرفته است. این اصطلاح و اصطلاحاتی مانند آن بار دیگر در فضای واشنگتن برای توصیف اتحاد رو به رشد بین چین، روسیه، ایران و کره شمالی در حال کاربرد است.

“نیکی هیلی” فرماندار سابق کارولینای جنوبی در کارزار انتخاباتی ریاست جمهوری جمهوریخواهان گفت: “ما باید همواره به خاطر داشته باشیم که برد روسیه برد چین است. ما هرگز نمی‌توانیم اجازه دهیم که محور شرارت بیش از این پیش برود”.

علاوه بر این، “میچ مک کانل” رهبر اقلیت جمهوریخواه سنا نیز در مصاحبه‌ای با شبکه خبری سی بی اس در اکتبر هشدار داد:”یک محور شرارت در جهان وجود دارد چین، روسیه، کره شمالی و ایران. ما باید در مقابل محور شرارت بایستیم نه آن که با آنان معامله کنیم”.

این واقعیت که اصطلاح “محور شرارت” به گفتمان سیاست خارجی آمریکا بازگشته می‌تواند نشان دهد که رویکرد ایالات متحده در سالیان آینده چگونه خواهد بود. جمهوریخواهان و دموکرات‌ها هر دو در واشنگتن نسبت به افزایش روابط بین روسیه، چین، ایران و کره شمالی هشدار می‌دهند. روسیه به ایران و کره شمالی تکیه می‌کند و ایالات متحده و متحدان آن کشور با دقت به هرگونه کمک نظامی یا اقتصادی چین به مسکو می‌نگرند.

در همین حال، حمایت روسیه از ایران تاثیراتی بر گروه‌های شبه نظامی مانند حماس و حزب الله دارد که به عنوان گروه‌های نیابتی مورد حمایت ایران در نبرد با اسرائیل قلمداد می‌شوند و به نظر می‌رسد روسیه از جنگ جاری اسرائیل و حماس برای تقویت اعتبار و موضع خود در جنوب جهانی استفاده می‌کند.

“جو بایدن” رئیس جمهور امریکا حمایت خود از اسرائیل و اوکراین را در طرحی که به کنگره برای تامین بودجه ارائه داده گره زده و هر دو درگیری را بخشی از مبارزه جهانی برای دفاع از دموکراسی می‌داند. بسیاری در واشنگتن به درست یا نادرست استدلال می‌کنند که پیروزی روسیه در اوکراین باعث جسورتر شدن موضع چین برای حمله به تایوان خواهد شد. بسیاری در واشنگتن این رقابت‌ها را عمیقا به هم مرتبط می‌دانند حتی اگر بر طبل محور شرارت نکوبند.

“جین شاهین” یکی از اعضای دموکرات سیاست خارجی مجلس سنا در مصاحبه اخیرش گفت: “من فکر می‌کنم مهم است که مشخص شود دشمنان ما چه کسانی هستند. ما باید درک کنیم که چه کسی تلاش می‌کند ایالات متحده را تضعیف کند. این دشمنان، چین ایران، روسیه و کره شمالی هستند”.